ABD’li bilimciler renk körü iki maymuna, insandan aldığı ve pigmentleri üretmeye yarayan genin milyonlarca kopyasını enjekte etti. Maymunlar dört ay sonra tamamen düzeldi

Renk körlüğü tedavisinde büyük gelişme… Bilim insanları renk körü olan maymunları tamamen tedavi etmeyi başardı.

Dünyada ilk kez başarılı olan tedavi, milyonlarca renk körü hastasına umut ışığı olacak. Hastalığın tedavisinde büyük bir adım olan araştırmanın sonuçları, İngiliz Nature dergisinde yayımlandı. Tedavi edilen Sam ve Dalton adındaki iki erkek maymunda renk algılayıcı hücreler eksikti. Ve tıpkı kırmızıyla yeşili seçemeyen renk körü insanlar gibi, onlar da bu iki rengi gri gölgeler halinde görüyorlardı. Araştırmacı ekipten Prof. Jay Neitz, Sam ve Dalton’a, onlarda eksik olan, pigmentleri üretmeye yarayacak genin milyonlarca kopyasını enjekte etti. Bu sayede retinadaki ışığı algılayabilen duyu hücrelerinin, kırmızı ve yeşilin görülebilmesi için gerekli olan proteinleri üretmesi sağlandı.

Tedavi başarıyla sonuç verdi. Maymunların görme bozukluğu, uygulamadan dört ay sonra birdenbire tamamen düzeldi. Ancak en önemlisi, maymunlara enjekte edilen genin insan geni olmasıydı. Bu detay, gen enjektesi tedavisinin insanlar üzerinde de etkili olabileceği ihtimalini kuvvetlendiriyor. Tedavinin üzerinden iki yıl geçtikten sonra da yapılan testler maymunların bu renkleri görmeye devam ettiğini gösterdi.

Prof. Neitz ve ekibi, iki maymunun göz sağlığını takip etmeyi sürdürecek. Böylece tedavinin uzun vadeli etkileri de incelenmiş olacak.

Sarı nokta da tedavi edilebilir
Renk körleri, sanıldığı gibi dünyayı siyah-beyaz görmüyor. Birçok çeşidi olan renk körlüğünün en yaygın olarak bilineniyse kırmızı ve yeşil renk körlüğü. Kusurlu bir renk algılama geninin X kromozomlarıyla geçmesi sonucu oluşan bu hastalık, sadece kalıtsal yollarla değil, nadiren makula dejenerasyonu ya da kimi ilaçların yan etkileri gibi nedenlerle de oluşabiliyor.

Renk körlüğünü insanlarda tamamen tedavi etmek henüz mümkün değil. Ancak bu çalışma eğer insanlarda da sonuç verirse renk körlüğü çekenlerin yanı sıra sarı nokta hastalığı olarak da bilinen makula dejenerasyonu hastaları da tedaviden faydalanabilecek.

Hükümet, çığ gibi artan sağlık ve ilaç harcamalarına çeki düzen verebilmek için düğmeye bastı.

Buna göre, daha önce ücret alınmayan sağlık ocakları ve aile hekimliği muayenelerinde de vatandaş 2 lira katkı payı ödeyecek. Şu anda 2 lira olarak uygulanan ikinci ve üçüncü basamak resmi sağlık kurumlarındaki katkı payı ise 8 liraya çıkarıldı. Özel hastanelerdeki 2 liralık katkı payı ise 15 liraya yükselecek

Hükümet, çığ gibi artan sağlık ve ilaç harcamalarına çeki düzen verebilmek için düğmeye bastı. Çalışma Bakanı Ömer Dinçer’in önceki gün açıkladığı toplamda 3 milyar lirayı bulması planlanan tasarruf tedbirlerinin ilk adımı böylece atılmış oldu. Ancak bu adımın da bedeli, vatandaşın cebinden çıkacak. Dün Resmi Gazete’de yayınlanan tebliğle, sağlık kuruluşlarına başvuran vatandaşlardan alınan katkı paylarını artıran, bir yandan da reçete yazımını azaltmayı hedefleyen yeni bir düzenlemeye gidildi. Buna göre, daha önce ücret alınmayan sağlık ocakları ve aile hekimliği muayenelerinde de vatandaş 2 lira katkı payı ödeyecek. Şu anda 2 lira olarak uygulanan ikinci ve üçüncü basamak resmi sağlık kurumlarındaki katkı payı ise 8 liraya çıkarıldı. Özel hastanelerdeki 2 liralık katkı payı ise 15 liraya yükselecek. Bu düzenlemeyle vatandaşların basit kontroller ya da rahatsızlıklar için üniversite ve devlet hastanelerine gitmesinin önünü kesmek, vatandaşları sağlık ocaklarına yönlendirmek hedefleniyor. Uygulama 1 Ekim’den itibaren geçerli olacak.

İlaç almayana yok

Tasarruf tedbirleri kapsamında çıkarılan tebliğden önce, muayene katılım payları ikinci basamak resmi sağlık kurumlarında 3, eğitim ve araştırma hastanelerinde 4, üniversite hastanelerinde 6, özel sağlık kurum ve kuruluşlarında 10 lira olarak uygulanıyordu. Sağlık ocakları ile aile hekimliği uygulamasına geçilen illerde aile hekimi muayenelerinden katılım payı alınmıyordu.

Düzenlemenin bir başka temel amacı da ilaç faturasını azaltmak olarak vurgulanıyor. Buna göre sağlık ocaklarına giden vatandaşların reçete yazdırmamaları, yani ilaç harcaması yapmamaları durumunda kendilerinden 2 liralık katkı payı alınmayacak.

Devlet Bakanı Cevdet Yılmaz, ilaç harcamalarındaki artışa dikkat çekerek, “Hepimizin ortak alışkanlığı, evlerimizde kullanmadığımız çok sayıda ilaç bulunuyor. Gerekli gereksiz her durumda ilaç yazdırılıyor. Bunun önüne geçmek gerek. Bu düzenlemeyle, örneğin sağlık ocağına gidip, reçete yazdırmayan vatandaşlar katkı payı ödemeyecek. Amaç gereksiz ilaç kullanımını, harcamasını önlemek” diye konuştu.

‘Özel’de 15 TL

Resmi Gazete’nin dünkü sayısında yayımlanan Tedavi Katılım Payının Uygulanması Hakkında Tebliğ, kapsama dahil kişilerin sağlık kurum ve kuruluşlarındaki ayakta tedavilerine ilişkin hekim ve diş hekimi muayenelerinden birinci basamak sağlık kuruluşları ve aile hekimliği muayenelerinde 2 lira, ikinci ve üçüncü basamak resmi sağlık kurumlarında 8 lira, özel sağlık kurumlarında 15 lira katılım payı alınmasını öngörüyor. Tebliğde, vatandaşların “…ayakta tedavilerinde hekim ve diş hekimi muayeneleri sonucunda reçete düzenlenmemesi veya reçete edilen ilaçların temini amacıyla eczanelere müracaat edilmemesi durumunda birinci basamak sağlık kuruluşları ile aile hekimliği muayenelerinde katılım payı alınmayacağı” da düzenlendi. Ayrıca ikinci ve üçüncü basamak resmi sağlık kurumları ile özel sağlık kurumlarındaki muayenelerde ise katılım payı tutarlarında 3 lira indirim yapılacak.

Kahveci: Memura yüzde 2.5 katılım payına % 100 zam

Türk Sağlık-Sen Genel Başkanı Önder Kahveci, sağlıktaki katılım payı düzenlemesini eleştirerek, “Hükümet memura yüzde 2.5 zam veriyor ama memurun katılım payına yüzde 100 zam yapıyor. Bu nasıl adalet, nasıl bir düşünce anlamak mümkün değil. Memur zammı daha yürürlüğe girmeden fazlasıyla tahsilatı başlatmış oldular. Daha önce birinci basamaklardan muayene parası alınmıyordu. Şimdi oraya giden memurlar ve ailelerinden de para tahsil edilecek. Devlet memurları reçete yazdırdıkları anda sağlık ocaklarında 2, devlet ve üniversite hastanelerinde 8 ve özel hastanede 15 lira ödeyecek. ‘Herkesin ulaşabileceği sağlık hizmeti’ gibi söylemler lafta kalmıştır. Hükümet vatandaşa sunduğu sağlık hizmetini zorlaştırarak tasarruf etme anlayışı yerine sağlık politikalarını gözden geçirerek tasarruf yoluna gitmelidir“ değerlendirmesini yaptı. Aileleriyle birlikte yaklaşık 8 milyon memur ve memur yakınından alınacak katılım payının mağduriyet yaratacağını savunan Kahveci, bundan dönülmesi gerektiğini ifade etti.

Özel hastanelerin kapısı yoksula kapanıyor

Yeni düzenlemeyle, alt gelir grubuna ait vatandaşların özel hastane ile üniversite hastanelerine eskisi kadar rahat gidemeyeceği, parası olanların ise bundan etkilenmeyeceği yorumları yapılıyor. Ekonomi bürokratları, 2010 yılı sonunda 81 ilde aile hekimliği uygulamasına geçilecek olmasının bu düzenlemenin getireceği sıkıntıları ortadan kaldıracağını belirtseler de, yoksul vatandaşların tedavide tek şansı durumuna düşen sağlık ocaklarında hasta yoğunluğu olacağı belirtiliyor.

Devletin ilaç alımında maliyet düşürülüyor

Dünkü Resmi Gazete’de katkı paylarıyla ilgili düzenlemeye ek olarak yeni bir Bakanlar Kurulu kararı da çıkarıldı. Bu kararla orjinal ve eşdeğer ilaçta karşılama oranları yeniden belirlendi. Kamunun ilaç alımında daha az ödeme yapmasını sağlayacak olan bu uygulamayla orjinal ilaçta yüzde 100 olan kamunun karşılama oranı yüzde 60, eşdeğer ilaçta yüzde 80 olan karşılama oranı yüzde 60’a indirildi.
Gülümhan Gülten – Vatan

Uzmanlara göre ayaktaki sorunların büyük bir kısmı yanlış ayakkabı seçiminden kaynaklanıyor. Özellikle kışa oranla yaz aylarında ayakta geçirilen zaman artarken hava alabilen ve terlemeyi önleyen ayakkabılar öneriliyor.

Sakarya Adatıp Hastanesi Ortopedi uzmanlarından Opr. Dr. Celalattin Tümer, yanlış ayakkabı seçiminin bir çok rahatsızlığı beraberinde getirdiğini belirtiyor. Yanlış ayakkabı seçiminin bacak ve bel ağrıları, yürüme bozukluğu, tırnak batmaları, mantar oluşumu, nasır, parmaklarda şekil bozuklukları, çabuk yorulma gibi rahatsızlıklara yol açtığını kaydeden Tümer şu uyarılarda bulunuyor: “Ayakkabı alırken şıklığı ve modadan ziyade ayakların rahat edebileceği ayakkabıların tercih edilmeli. Öncelikle doğal malzemelerden üretilmesi gerekiyor. Kesinlikle giyilen ayakkabı dar olmamalı, kan dolaşımını engellememelidir. Sıkılığı ayarlanabilir olduğundan bağcıklı ayakkabılar tercih edilmelidir. Mümkün olduğu kadar ortopedik ayakkabılar alınmalıdır. Bu ayakkabıların bedenin rahat taşınması ve omuriliği desteklemesi sebebiyle yararları var. Ayrıca yorulmayı geciktirir.”

YAZIN DAHA ÇOK AYAKTA KALIYORUZ

Yaz mevsiminde güzel hava sebebiyle kışa göre ayakta kalınan oranın arttığını dile getiren Tümer şu bilgileri veriyor: “Yazın ayakkabı seçimi daha büyük önem taşıyor. Kışa göre ayakta kalma süremiz neredeyse iki kat artıyor. Bu sebeple hava alabilen rahat ve doğal malzemelerden yapılmış, sentetik olmayan ayakkabıların seçilmesi yazın daha büyük önem taşıyor. Ayrıca ayakkabılar çoraplı giyilmeli. Çorapsız giyilen ayakkabı mantar oluşumu ve cilt rahatsızlıklarına sebep olabilir. Bu nedenle iplik veya merserize çorabı tercih edin ve sağlığınız için her gün çorabınızı değiştirin.”

AYAKKABILARINIZI ÖĞLEDEN SONRA ALIN

Celalettin Tümer, ayakların gün boyu kısmen şiştiğini ve bu sebeple ayakkabıların sabah saatlerinde değil, öğleden sonra alınmasını öneriyor. Alınan ayakkabının kesinlikle ayağı sıkmamasına özen gösterilmesi gerektiğinin altını çizen Tümer, “Yapılan en büyük yanlışlıklardan biri sonra açılır diye dar ayakkabı almak. Dar ayakkabı ayak sağlığı için çok zararlı. Ayakkabı alırken en uzun parmağımızla ayakkabının ucu arasında biraz boşluk olmalı. Ayrıca ayak şeklinize göre ayakkabı tercih edilmeli. Sivri uçlu, dar kalıplı, yüksek topuklu ayakkabılardan mümkün olduğu kadar uzak durulmalı ” diyor.

Namık Kemal Üniversitesi Ziraat Fakültesi Gıda Mühendisliği Bölüm Başkanı Prof. Dr. Mehmet Demirci, ”Bayramlarda bol miktarda yemek yapılması ve bu yemeklerin uygun şartlarda muhafaza edilmemesi sonucunda gıda zehirlenmeleri meydana gelebilmektedir” dedi.

Demirci, yaptığı açıklamada, Ramazandaki sınırlı beslenmenin ardından bayramda genellikle aşırı yemek yendiğini hatırlattı.

Bir aylık orucun ardından fazladan alınan gıdaların vücudun dengesini bozduğunu ifade eden Demirci, bunun sonucunda hazımsızlık, mide yanması, gaz şikayetleri, mide-bağırsak hastalıkları, kusma, ishal, kabızlık, reflü gibi şikayetlerin ortaya çıkabildiğini belirtti.

Özellikle bayramlarda bol miktarda yemek yapıldığını ifade eden Demirci, bu yemeklerin uygun şartlarda muhafaza edilmemesi sonucu gıdaların bozulmasıyla gıda zehirlenmeleri meydana gelebildiğini söyledi. Pişmiş gıdalar ile çiğ gıdaların aynı ortamda muhafaza edilmesi sonucunda da gıda zehirlenmesi oluşabildiğini anlatan Demirci, şöyle konuştu:

”Çiğ gıdaların, bilhassa çiğ etlerin pişirilmek üzere parçalanması, doğranması ve kıyılması gibi işlemler, kullanılan araç-gereçlerle çalışılan yerlerin temiz olmaması, bu işlerle uğraşan kişilerin kişisel temizlik kurallarına uymamaları gibi durumlar, gıdaların bu mikroorganizma ile kirlenmesini ve mikroorganizmanın üremesini kolaylaştırır.

Gıdalarda zararlı bakterilerin üremelerini kolaylaştıracak diğer bir nokta da gıdanın saklandığı ortamın ısı derecesidir. Oda sıcaklığında gıdaların hazırlanması sırasındaki aşamalarda bekletilme süresi ya da oda sıcaklığında unutulmuş olmaları veya kendi kendilerine soğumaya terk edilmeleri, bakteri çoğalması ve toksin üretimine yardımcı olur. Sıcak, yani hemen servisi yapılacak pişmiş gıdaları sıcak, soğuk gıdaları ise soğuk olarak saklamalıdır. Hemen servisi yapılmayacak veya artan pişmiş gıdaları süratli bir şekilde güvenli ısı derecesine kadar soğutmak gerekir.”

RAMAZANDAN SONRA BESLENME

Demirci, bayramda beslenmeye çok dikkat edilmesi gerektiğini belirterek, öğün aralarında meyve tüketilerek fazla yemek yenmesinin engellenmesi gerektiğini söyledi.

Özellikle ağır olabilecek, yağlı, tuzlu ve kızartma türlerinden kaçınılması gerektiğini anlatan Demirci, ”Sebze yemekleri, yoğurt ve meyve gibi ürünler tercih edilmelidir. Dost ve akraba ziyaretlerinde tatlı ikramlarında ısrar edilmemelidir. Kafein alımı sınırlı olmalı, özellikle ilk gün çay ve kahve alımına dikkat edilmelidir. Bol su içilmesi ve yürüyüş gibi egzersizler sindirimi kolaylaştıracaktır” diye konuştu.

Böbrekler, karnın arka duvarında yerleşmiş olduklarından dolayı çoğunlukla erken evrede belirti vermemektedir.

Üroonkoloji Derneği Genel Sekreteri ve Gazi Üniversitesi (GÜ) Tıp Fakültesi Üroloji Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Doç. Dr. Sinan Sözen, böbrek kanserinin sinsi bir hastalık olduğunu belirterek, “Böbrek kanserlerinin yüzde 50’den fazlası rastlantısal olarak saptanıyor” dedi.

Yaptığı açıklamada Sözen, her yıl yaklaşık 200 bin kişinin yeni böbrek kanseri (renal hücreli karsinum) tanısı aldığını, 100 bin hastanın da böbrek kanseri nedeniyle yaşamını yitirdiğini söyledi.

Böbrek kanserlerinin sık görülen ve ölüm oranı yüksek ürolojik tümörlerden biri olduğunu ifade eden Sözen, yetişkinlerde görülen tümörlerin yaklaşık yüzde 3’ünden böbrek kanserlerinin sorumlu olduğunu belirtti. Sözen, böbrek kanserlerinin “ürogenital kanserler içerisinde prostat ve mesane kanserlerinden sonra 3. sırada yer aldığına” dikkati çekti.

Böbrek kanserlerinin sinsi gelişen ve ilerlerken çok fazla belirti vermeyen bir hastalık olduğunu vurgulayan Sözen, “Böbrek kanserlerinin yaklaşık yüzde 50’den fazlası rastlantısal olarak saptanıyor” diye konuştu. Sözen, bu durumun, erken tanı ve tedavi olasılığını olumsuz etkilediğini belirterek, şunları kaydetti:
“Maalesef, olguların ortalama yüzde 20-30’u tanı konulduğunda metastatik bir yapıdadır. Organa sınırlı kalan durumlar da yapılan tedaviye rağmen yüzde 20-40 oranında metastaz gelişmektedir. Tanı almış böbrek kanserleri hastalarının yüzde 40’ı, mevcut hastalıklarından dolayı yaşamlarını yitirmektedir.

Böbrekler, karnın arka duvarında yerleşik olmalarından dolayı genellikle erken evrede belirti vermemektedir. Yan tarafta ağrı, kanlı idrar yapma ve ele kitle gelmesi gibi şikayetler görülebilir. Genellikle ileri evrede kilo kaybı, ateş, gece terlemeleri görülmektedir.”
Hastalığın tedavisinde erken tanının çok önemli olduğunu belirten Sözen, bu gibi belirtilerle karşılaşan kişilerin mutlaka en kısa süre içinde uzman hekime başvurması gerektiği uyarısında bulundu.

Sözen, ultrasonografi ve bilgisayarlı tomografinin kullanımının artmasıyla birlikte rastlantısal saptanan tümör oranının arttığını belirterek, “Yüksek teknolojinin kullanımı ile daha küçük boyutlu ve daha erken evrede saptanan tümörlerin sayısında da belirgin artış görülmektedir” dedi.

AİLE ÖYKÜSÜ, RİSKİ 4 KAT ARTIRIYOR
Böbrek kanserinde genetik faktörlerin önemli bir etken olduğunu anlatan Sözen, “Ailesinde böbrek kanseri hikayesi bulunanlarda böbrek kanseri gelişme riski 4 kat daha fazladır” uyarısında bulundu. Sözen, bu kişilerin, diğer sağlıklı bireylerden çok daha fazla duyarlı olması ve çevresel risk faktörlerinden uzak durmalarını da önerdi.

Sözen, sigara kullanımı, obezite, hareketsiz yaşam, et ve süt ürünlerinin fazla tüketilmesinin de böbrek kanseri riskini artırdığına dikkati çekti.

Böbrek kanseri tedavisinde ise en etkili yöntemin “cerrahi” uygulama olduğunu, bunun açık ya da laparoskopi şeklinde yapıldığını belirten Sözen, laparoskopinin, hastalığın organla sınırlı kalması halinde standart bir tedavi haline geldiğini anlattı.

Küçük böbrek tümörlerinin tedavisinde, organ koruyucu yöntem olan ve sadece tümörlü alanın çıkarılmasını sağlayan “parsiyel nefrektomi”tekniğinin açık ya da laparoskopik olarak başarıyla uygulandığını ifade eden Sözen, şunları kaydetti:
“Son yıllardaki teknolojik gelişmeler, küçük böbrek tümörlerinin tedavisini ayaktan veya hastanede 1 gece kalınacak şekilde başarıyla uygulanabilmesini sağlamıştır. Tümörün dondurularak yok edilmesini sağlayan ’Kriyoablasyon’ veya tümörün ısıtılarak yok olmasına olanak veren ’Radyofrekans ablasyon’ gibi yöntemler, küçük ya da organa sınırlı tümörlerin tedavisinde önemli bir çığır açmıştır.

Böbrek kanserlerinin moleküler biyolojisinin ve genetik özelliklerinin daha iyi anlaşılması ile tümörün biyolojik davranışı önceden tahmin edilmektedir. Buna göre, spesifik olarak belli mekanizma ve yolları hedef alan çeşitli ajanlar geliştirerek metastatik böbrek kanseri tedavisinde daha iyi anti tümör etkinliğe sahip hedefe yönelik tedaviler kullanılmaya başlanmıştır.

Philips Morris’in, akciğer kanserinden ölen bir kişinin karısına öyle bir tazminat ödedi ki sigara firmaları batabilir!

ABD’nin Florida eyaletinde açılan bir davada jüri, uluslararası sigara şirketi Philips Morris’in, akciğer kanserinden ölen bir kişinin karısına 8 milyon dolar tazminat ödemesine karar verdi.

6 kişiden oluşan jüri heyeti 2 gün süren tartışmalardan sonra, 1997′de 55 yaşında kanserden ölen sigara tiryakisi Stuart Hess’in karısı Elaine Hess’e bu tazminatın ödenmesi konusunda görüş birliğine vardı.

Bayan Hess kararın okunmasından sonra yaptığı açıklamada, “bu davanın başından beri parayla değil bazı şeylerin doğru yapılmasıyla ilgili olduğunu” ifade etti. Philip Morris’in avukatı ise kesinlikle temyize gideceklerini bildirdi.

Davacının avukatlarının 130 milyon dolar tazminat talep ettiği davanın, Florida eyaletinde açılan benzer 8 bin dava için bir emsal teşkil edebileceği belirtiliyor.

Florida Yüksek Mahkemesi 2006′da, sigara kurbanları için açılan 145 milyar dolarlık toplu tazminat davasını, “her davanın tek başına değerlendirilmesi gerektiğini” gerekçe göstererek reddetmişti.