K覺skan癟l覺k insan覺n doas覺nda olan bir duygu; az覺 karar 癟ou zarar, 繹zellikle de i d羹nyas覺nda.
Karar覺nda k覺skan癟l覺k iyerinde motivasyonu art覺r覺rken, abart覺l覺 k覺skan癟l覺k sizi kemirip, yok ediyor. Ayn覺 ekilde irkette de verim kayb覺na, huzursuzlua neden oluyor. al覺anlara adil davranmamak k覺skan癟l覺覺 k繹r羹kl羹yor. 襤yerinde en 癟ok yeni gelenleri, bizden daha baar覺l覺 olanlar覺, patronla yak覺n iletiimde olanlar覺 k覺skan覺yoruz.
襤yerinde 繹nerdiiniz fikirler s羹rekli eletiriliyor, kimi zaman alay konusu oluyor, ya da sabote edilmeye mi 癟al覺覺l覺yor? 襤nsanlar arkan覺zdan f覺s覺r f覺s覺r sizi 癟ekitiriyor, ters ters s羹z羹yor, i癟ten i癟e size k覺skan癟l覺k ve 繹fke mi duyuyorlar? Ayn覺 ekilde siz de hi癟 癟al覺mayan ama sizinle eit seviyede deerlendirilen, ya da sizin 羹st羹n羹ze tepeden inme bir ekilde getirilen y繹neticinize kar覺 k覺skan癟l覺k ve 繹fke mi duyuyorsunuz?
Yaln覺z deilsiniz. 襤yerinde k覺skan癟l覺k 癟ok yayg覺n bir duygu; bu duygunun az覺 karar, 癟ou zarar.
K覺skan癟l覺覺n genellikle eitimli, 30lu yalarda, kariyer hedefi y羹ksek kiiler aras覺nda daha fazla olduu s繹yleniyor. rnein iki kiinin birlikte yapt覺覺 bir projede, birinin dierinden bilgi gizleyip, projeyi daha 癟ok bireysel 癟al覺mas覺 haline getirip y繹neticisini etkilemeye 癟al覺mas覺 癟ok yayg覺n bir durum. Yine baar覺l覺 bir kad覺n覺n 繹zellikle de 癟ekici ise baar覺s覺n覺n d覺 g繹r羹n羹羹ne balanmas覺, hakk覺nda t羹rl羹 dedikodular 癟覺kar覺lmas覺 癟ok s覺k rastlanan bir 繹rnek. Bu durumda kii 癟al覺ma hayat覺ndan soumakla kalm覺yor, depresyona bile girebiliyor.
Rekabet k覺skan癟l覺覺 k繹r羹kl羹yor
K覺skan癟l覺k insan覺n doas覺nda olan bir duygu. 襤nsan覺n i癟ini kemiren, mant覺kl覺 d羹羹nmesini engelleyebilen bu duygu, 癟ocukken aile i癟inde bal覺yor, okul ve i yaant覺s覺nda da kendini g繹steriyor.
Rekabetin 癟ok olduu ortamlarda k覺skan癟l覺k duygusunun artmas覺 doal kabul ediliyor.
G羹n羹m羹zde i yaam覺 en zorlay覺c覺 rekabet alanlar覺ndan biri. Rekabet duygusu ile gelen k覺skan癟l覺k insan覺 kam癟覺layan, 癟al覺mas覺 i癟in motive eden, 羹retken hale getirebilen bir ortam yaratabilecei gibi, tamamen y覺k覺c覺 bir duruma da sebep olabiliyor. Bu konuda irketlere ve y繹neticilere 癟ok i d羹羹yor.
Nisan Psikolojik Dan覺ma Merkezinden Uzman Psikolog Feyza Bayraktar, “Eer bir 癟al覺an baka bir 癟al覺an覺n baar覺s覺n覺 k覺skan覺yor, bu durum onu daha 癟ok 癟al覺maya ve kendi kariyerinde ilerlemeye itiyorsa, bu yap覺c覺 bir k覺skan癟l覺kt覺r. Yaln覺z, kii durmadan kendisine haks覺zl覺k yap覺ld覺覺n覺 savunuyor, kendisine verilen olanaklar覺 bakalar覺n覺nki ile k覺yasl覺yor ve kendi durumundan durmadan ikayet ediyor, kar覺s覺ndakine zarar vermek istiyor ve bu durum da onun 癟al覺ma motivasyonunu azalt覺yorsa, i yerinde k覺skan癟l覺k y覺k覺c覺 hale gelmi demektir.” O nedenle iyerinde k覺skan癟l覺覺 iyi y繹netiyor olmak gerek.
En 癟ok baar覺l覺lar ve yeni gelenler k覺skan覺l覺yor
Davran覺 Bilimleri Enstit羹s羹 Kurumsal Geliim Merkezi M羹d羹r羹 Ayeg羹l Horozolu, haset, k覺skan癟l覺k, b羹y羹k hedefler ve meydan okumalar覺n psikolojik iddetin de temel nedeni olduunu s繹yl羹yor: “Kii, i arkadalar覺ndan birine daha iyi 癟al覺t覺覺, daha 癟ok sevildii i癟in i癟erleyebilir. Performanslar覺 kendilerinden daha iyi ve daha 羹retken olan birisiyle k覺yaslanaca覺 i癟in, yetenekli olan覺 k覺skan覺r ve ona kar覺 psikolojik iddet uygulamay覺 tek 癟覺kar yol olarak g繹rebilir. Bu nedenle kendi performanslar覺n覺 y羹kseltmek yerine yukar覺dakini kendi seviyesine 癟ekmeye 癟al覺abilir.”
Peki iyerinde en 癟ok kimler k覺skan覺l覺yor?
襤yerinde 癟al覺anlar en 癟ok birbirlerinin baar覺s覺n覺 ve yeni gelenleri k覺skan覺yorlar.
H覺rsl覺, kariyer hedefleri y羹ksek olan, rekabet duygusunu daha youn hissedenler i yerinde k覺skan癟l覺k duygusuyla daha fazla y羹zleiyor.
Adaletsizlie urad覺覺n覺 hissedenler, 癟al覺mayan ekip arkada覺yla ayn覺 kefeye konanlar,
Daha eitimliler,
Y繹neticilerle iletiimi iyi olanlar,
Y羹ksek maa alanlar
Torpilliler en 癟ok k覺skan覺lanlar覺n ba覺nda geliyor.
Kad覺nlar duygular覺n覺 genelde daha youn yaad覺klar覺 ve daha 癟ok belli ettikleri i癟in kad覺nlar aras覺 k覺skan癟l覺k daha net alg覺lan覺yor. Feyza Bayraktar, “襤nsanlar doas覺 gerei k覺skand覺覺 insan覺n eksik bir y繹n羹n羹 arayarak kendilerini rahatlatmaya 癟al覺覺rlar. Dolay覺s覺yla i yerinde k覺skan覺lan kiinin eksik bir y繹n羹 kefedilemedik癟e k覺skan癟l覺k duygusu younla覺r. Bu durum k覺skan覺lan kiinin kiilii, 繹zel yaam覺 ile ilgili dedikodu yap覺lmas覺na kadar gider. Bu da i yerinde motivasyonu azalt覺r, gruplamaya sebep olur, kiiler aras覺 g羹veni sarsar ve 癟al覺ma verimi d羹羹r羹r” diyor.
K覺skan癟l覺ktan kurtulun
K覺skan癟l覺ktan kurtulmak i癟in 繹ncelikle kii k覺skan癟l覺k duygusunu kabul etmeli ve bunun bir problem olduunun fark覺na varmal覺.
K覺skan癟l覺k yaayan kiiler, k覺skan癟l覺klar覺n覺n nedenlerini arat覺rmal覺, kendi kendilerini sorgulamal覺 ve hangi davran覺lar覺n覺 deitirmeleri gerektiini belirlemeliler. Bu kiilerin 繹zellikle baarmak zorunda olduklar覺 konulardan biri, ilikiyi korumaya ve s羹rd羹rmeye 癟al覺mak olmal覺. Yap覺c覺 yakla覺m sergileyerek daha yak覺n olmaya ve daha fazla ey paylamaya a癟覺k olmal覺lar.
K覺skan癟l覺k duygusunun sebebi 羹zerinde younlamal覺, 繹rnein kii neyi kaybetmekten korkuyor, kendisi ile ilgili g羹vensizlikleri neler, gibi. Ve 癟繹z羹m yollar覺 ya da bu duygularla ba etme yollar覺 aramal覺, gerekirse psikolojik destek almal覺.
K覺skan癟l覺k yaayan kiiler yaand覺覺n覺 d羹羹nd羹kleri rekabette yar覺覺 kaybedeceklerini d羹羹nerek kendilerini deersiz, 繹nemsenmeyen, say覺lmayan ve sevilmeyen bir insan gibi hissederler. Bu d羹羹nceyi yok etmek i癟in kendilerine olan g羹venlerini salamlat覺racak tedbirler almal覺d覺rlar.
Kendisini bakalar覺yla k覺yaslamaya son vermeye 癟al覺mal覺, 癟羹nk羹 kii kendisini bakalar覺yla k覺yaslad覺覺 s羹rece eksik bir y繹n羹n羹 bulup bunun i癟in 羹z羹lecektir. Dolay覺s覺yla kii kendi hedeflerini belirleyip onlara ulamak i癟in verilen t羹m imkanlar覺 kullanmal覺, kendi eksik g繹rd羹羹 noktalar覺 gelitirmeye 癟al覺mal覺.
Kiinin k覺skand覺覺 kiiyle iletiim kurmas覺, onun hakk覺nda daha 癟ok bilgi edinmesi ve onu baar覺s覺ndan dolay覺 kutlamas覺 onu rahatlatabilir. Bilinmezlik genellikle daha rahats覺z edici olabilir, kiiyi tan覺mak bu duyguyu azaltabilir. O kiiyi kutlayabilmek kiinin kendisini daha iyi hissetmesine yard覺mc覺 olabilir.
Kendinde kuvvetli y繹nler bulunmal覺 ve onlar 羹zerinde younla覺p bu y繹nlerin verimli hale getirilmesi i癟in 癟al覺mal覺.
Kii haks覺zl覺a urad覺覺n覺 d羹羹nd羹羹 noktada imkan覺 varsa y繹neticilerine d羹羹ncelerini ifade etmeli.
K覺skan癟l覺k duygusunu g羹venilen biriyle paylamak omuzlardaki y羹k羹 bir par癟a hafifletebilir.
K覺skan覺lan kiinin dier 癟al覺anlarla iyi ilikiler kurmaya 癟al覺mas覺 k覺skan癟l覺k hedefi olmas覺n覺 engelleyebilir.
A癟覺k ofiste durum daha zor
襤yerinde k覺skan癟l覺k varsa 癟al覺anlar sadece ile ilgili gerektiinde diyaloga giriyorlar. Onun d覺覺nda birbirlerinden uzak durmaya 癟al覺覺yorlar. Yani ancak birine ii d羹羹nce konuur, k覺saca “iimi yap, iini yapay覺m” felsefesini benimsiyorlar. A癟覺k ofiste 癟al覺覺l覺yorsa durum daha da zor, 癟羹nk羹 kii devaml覺 olarak k覺skand覺覺 kii ya da kiileri g繹rmek zorunda kal覺yor. Sabah ie giri, akam 癟覺k覺 ve yemek aralar覺nda verilen selamlar覺n boa gitmesi, s羹rekli s羹zen bak覺lar, etraftayken al癟alan sesler gibi yakla覺mlar k覺skan癟l覺k katsay覺s覺n覺n tahamm羹l s覺n覺rlar覺n覺 zorlad覺覺 durumlar. O zaman da bu durumda kalan kii mutsuz oluyor ve iten ayr覺l覺yor.
Adil bir insan kaynaklar覺 gerek
Yerine adam yetitirmemek, bilgi paylamamak da k覺skan癟l覺k sonucu oluan davran覺lar. Ayeg羹l Horozolu, iyerinde k覺skan癟l覺覺 k繹r羹kleyen en 繹nemli fakt繹r羹n, adil insan kaynaklar覺 s羹re癟lerinin ve sistemlerinin olmamas覺ndan kaynakland覺覺n覺 s繹yl羹yor: “Bir irkette 癟al覺an覺 癟al覺mayandan ay覺racak, herkes taraf覺ndan kabul edilecek, 癟al覺anlar aras覺nda adalet duygular覺n覺 salamlat覺racak sistemlerin olmas覺 癟ok 繹nemli. Y繹netici bu sistemleri mutlaka uygulamal覺. 襤nsan覺n insan覺 deerlendirdii her yerde bir subjektiflik var. Deerlendiren insanlar覺n yani y繹neticilerin de ge癟milerinden, yaanm覺l覺klar覺ndan gelen pek 癟ok 繹nyarg覺lar覺 oluyor. Dolay覺s覺yla sistemler olmad覺覺nda yanl覺 ve adil olmayan deerlendirmeler ile yoruma a癟覺k ve dedikodular yaratacak, benimsenmeyecek, k覺skan癟l覺klar douracak yorum ve yakla覺mlar s繹z konusu olabiliyor.
Burada y繹neticilere 癟ok ciddi g繹revler d羹羹yor. Y覺prat覺c覺, youn k覺skan癟l覺klar覺 繹nlemenin yolu, 癟al覺anlara adil davranmak ve her zaman savunulabilir sistemler oluturmaktan ge癟iyor. Ayn覺 zamanda a癟覺k ve d羹r羹st iletiim kurmak da 癟ok 繹nemli. Y繹neticiler gerektiinde 癟al覺anlar覺na olumlu ve olumsuz geribildirim vermekten ka癟覺nmamal覺. Herkes kendisinin g羹癟l羹 ve zay覺f y繹nlerini bilirse, hatta bunu y繹neticisinin bildiini de bilirse, o da bakalar覺na kar覺 daha adil davranmaya 癟al覺覺r ve anlams覺z k覺skan癟l覺klara girmez.”
Uzman Pskikolog Murat Sar覺soy, 繹nemli bir noktaya dikkat 癟ekiyor. “Rekabeti artt覺rma iyi niyetiyle yap覺lan yersiz ve sistematik olmayan 繹d羹l/ceza sistemleri, k覺skan癟l覺覺n artmas覺na ve patolojiklemesine 癟anak tutar. Bu nedenle irket i癟i 繹d羹l/ceza politikalar覺 sadece insan kaynaklar覺 uzmanlar覺 taraf覺ndan deil, alan覺nda deneyimli end羹stri psikologlar覺n覺n katk覺s覺yla da haz覺rlanmal覺. Bu uygulamalarla ilgili bir i癟 denetim sistemi de kurulabilir.”
K覺skan癟l覺k 繹fkeyi getiriyor
K覺skanmakta hakl覺 olduumuz durumlar da var elbette. rnein ger癟ekten ayr覺mc覺l覺k yap覺l覺yorsa, bir tak覺m kararlar gizli sakl覺 al覺n覺yor ve bize eksik bilgi geliyorsa, 癟al覺anlar aras覺nda farkl覺 uygulamalar yap覺l覺yorsa, haliyle k覺skan癟l覺k da oluyor.
Feyza Bayraktar, haks覺zl覺a uran覺ld覺覺 durumlarda k覺skan癟l覺覺n youn bir 繹fke ile b羹t羹nletiini s繹yl羹yor: “Gece g羹nd羹z demeden 癟al覺an, yorulan, ayn覺 irkete senelerini veren bir 癟al覺an覺n terfi olmay覺 beklerken torpilli birinin g繹kten d羹er gibi o g繹reve getirilmesi k覺skan癟l覺kla kar覺覺k 繹fke duygusunu hakl覺 hale getiriyor. ok 癟al覺anla az 癟al覺an覺n bir tutulmas覺 da haks覺zl覺a uram覺l覺k, 繹fke ve k覺skan癟l覺覺 tetikleyebiliyor. al覺an kii kendisi kadar 癟al覺mad覺覺 halde ayn覺 muameleyi g繹ren kiiyi k覺skanabilir. 襤癟ten kin besleyebilir.
Dier taraftan kii iini ileride kapt覺raca覺 korkusu ile yeni gelen 癟al覺andan bilgi gizleyebiliyor, her eyi 繹retmeyebiliyor. Yeni gelen eleman覺n daha 繹nceki i yerindeki baar覺lar覺n覺 ya da eitimini, enerjisini, potansiyelini k覺skanabilir. Bildiklerinin hepsini 繹retmemesi, yanl覺 y繹nlendirmesi de ilerin aksamas覺na sebep olabilecei gibi 癟al覺anlar aras覺 g羹veni sars覺yor. G羹ven ortam覺 salanmad覺覺 zaman grup 羹retkenlii d羹ebiliyor.”
Burcu z癟elik – H羹rriyet 襤K
