Geçen hafta akÅŸam saatlerinde mide aÄŸrısı ÅŸikâyetiyle Ãœmraniye EÄŸitim ve AraÅŸtırma Hastanesi Acil Servisi’ne gittim. Bir gün önce çektirdiÄŸim diÅŸimin aÄŸrılarını önlemek için kullandığım haplar, midemde sancılara sebep olmuÅŸtu.

Hastanenin aciline giderken aklımda, “Ne kadar sıra beklerim, acil önünde yine o bildik manzaralarla karşılaşır mıyım?” soruları vardı. Saat 21.30 civarında hastaneye ulaÅŸtım. Fakat aciller için yoÄŸun olması gereken bu saatte gözle görülür bir sakinlik vardı. Önce bir terslik olduÄŸunu, hatta acilin ışıklarının açık olmasına raÄŸmen tadilatta olduÄŸunu düşündüm. Çok geçmeden öyle olmadığını anladım. Acil açıktı ve hastalar kapıdan hızlı bir ÅŸekilde gelip-gidiyordu. İçeri girdiÄŸimde sol tarafta kaydımı yaptırdım. Görevli, “Ä°lk tanı odaları hemen solda, kapılarda yeÅŸil renkli tabela var.” dedi. Buna bir anlam veremedim. Tarif ettiÄŸi yere yöneldim. Karşımda saÄŸlı sollu iki kapı ve kapının yanında iki büyük yeÅŸil renkli karton. Önümde bir ÅŸerit ve benimle beraber sırada bekleyen üç kiÅŸi. Sıraya gireli 30 saniye oldu, olmadı. Kapılardan biri açıldı. Bir görevli nazik bir sesle, “Üç kiÅŸiyi içeri alalım.” dedi. Her ÅŸeyin bu kadar hızlı ilerlemesine anlam veremeden içerisinde üç bölümün olduÄŸu odaya girdim. Asistan hekim sırayla ÅŸikâyetlerimizi dinleyerek, ihtiyacı olanlara ilaçlarını yazıp, “Ciddi bir durum olursa tekrar gelirsiniz.” diyerek, gönderdi. Acildeki muayenem bu kadar kısa sürdü. Biz odayı terk ederken, ayaktan acile gelen üç kiÅŸi daha aynı odaya giriyordu. Her ÅŸey beÅŸ dakika içinde gerçekleÅŸmiÅŸti. Anlam veremediÄŸim bir süreç yaÅŸamıştım.

Dışarıdaki görevliyle konuÅŸtuÄŸumda olay yavaÅŸ yavaÅŸ netleÅŸmeye baÅŸladı. Aslında biz acile deÄŸil, acil önünde gereksiz yığılmayı önlemek için yapılan tampon bölgeye yönlendirilmiÅŸiz. Oradan da elemeden geçmiÅŸiz. Görevliler, “Sedyeyle gelmediyseniz ya da çok acil deÄŸilseniz bu bölgeden geçmeden içeriye kırmızı ve sarı renkli odaya giremiyorsunuz.” diye açıkladı durumu. Aslında bunun bir adı da var: ‘Triaj’. Bizim anlayacağımız dille ‘ayıklama’. Trafik lambalarında yer alan üç renk üzerinden dönen acil servis düzeni. Kırmızı oda; en acil hastanın getirildiÄŸi yer. Sarı oda; yeÅŸil odadaki eleme neticesinde doktorun ciddi bir durum görmesi üzerine yönlendirdiÄŸi bölüm. Burada genel cerrahlar ve dahiliye uzmanları hazır bekliyor. YeÅŸil oda; durumu acil olmayıp da gelen hastaların ilaç yazılıp gönderildiÄŸi kısım.

Durumdan herkes memnun. BaÅŸta da hastane baÅŸhekimi Eyüp Gümüş. “Günde 1.200 hasta acile geliyor. 800′ünü yeÅŸil bölgeden geri gönderiyoruz. Gerçek acil hastamıza yeterli zamanı ayırıyoruz.” diyor. Bir yıldır triajı uygulayan hastanede bildik kavga sahnelerinden eser de kalmamış. 25′i doktor 80 personel ise hem sıkıntı ve stres yaÅŸamaktan, hem de ÅŸiddete maruz kalmaktan kurtulmuÅŸ. Triaj ÅŸu anda Ãœmraniye ile beraber iki hastanede uygulanıyor. Projenin baÅŸarısını keÅŸfeden Ä°stanbul SaÄŸlık Müdürlüğü 2009′da bunu ildeki tüm kamu hastanelerine yayacak. Ä°l genelindeki hastanelerin acil servislere günde ortalama bin 500 hastanın gelmesi ve sadece 300′ünün ciddi vaka olması bu sistemin gerekliliÄŸini ortaya koyuyor. Ä°stanbul SaÄŸlık Müdürü Mehmet Bakar, yoÄŸunluktan gerçek acil hastaya yeterli önemi gösterememekten yakınıyor: “2009′dan itibaren bu servislerdeki doktor sayımız ile güvenliÄŸi artıracağız. Böylelikle hizmetin aksamamasını saÄŸlayacağız. Hastaneye gelen herkese bakacağız ama acile her hastayı sokmayacağız.”

Ä°statistikler de triajın gerekliliÄŸini ortaya koyuyor. Türkiye’de acile gelen her yüz hastadan sadece 30′unun durumu acil. Geri kalan yüzde 70′lik hasta ise ya mesai saatlerinde dolayı hastaneye gelmeyenlerden ya da normal rahatsızlığını acil seviyede görenlerden oluÅŸuyor. Türkiye’de her yıl acil servislere 38 milyona yakın baÅŸvuru yapılıyor. Avrupa’da tüm saÄŸlık hizmetlerinin yüzde 5′ini acil servis oluÅŸtururken, sadece Ä°stanbul’da bu rakam yüzde 17′lere çıkıyor. Acile baÅŸvuranların yüzde 25′ini trafik kazası, darp, düşme gibi nedenlerle baÅŸvuru yapanlar oluÅŸturuyor. Yüzde 98,1′i kendisi gelirken, yüzde 1,2′si bir yakınıyla, yüzde 0,7′si ise tanımadığı bir kiÅŸiyle geliyor. Türkiye’de sadece 350 acil tıp uzmanı bulunması da dikkat çekiyor.