Yanl覺 beslenme, 癟evre kirlilii, stres, 繹zellikle de sigara t羹ketimin artmas覺 d羹nyada olduu gibi 羹lkemizde de kanser hastal覺覺n覺n giderek yayg覺nlamas覺na yol a癟覺yor.
Kanserin yayg覺nlamas覺yla beraber tabii ki tedavi y繹ntemleri de s羹rekli geliiyor. Gelien tan覺 y繹ntemleriyle hastal覺a erken tan覺 konabiliyor, hatta hastal覺k olumadan engellenebiliyor. Yeni gelitirilen ila癟lar ise hem hedefe y繹nelik hem de daha az yan etkiye sahip. Yani burada v羹cuttaki normal h羹creler korunarak, sadece t羹m繹r h羹creleri yok edilmeye 癟al覺覺l覺yor. Anadolu Sal覺k Merkezinden medikal onkoloji uzmanlar覺 kanser tedavileri ve erken tan覺 y繹ntemleriyle ilgili sorular覺 yan覺tlad覺lar.
Kanserde erken tan覺 i癟in yap覺lan testler 繹nemli
Prof. Dr. Haluk Onat
Kanserde erken tan覺 ne kadar 繹nemli?
ok 繹nemli. Tan覺s覺 erken konabilen ve tedavi ans覺 daha y羹ksek olan kanserler aras覺nda kad覺nlarda meme kanseri ve serviks (rahim az覺) kanseri, erkeklerde ise prostat kanseri g繹r羹l羹yor. Hem erkek hem kad覺nlarda ise kal覺n barsak kanseri ile deri kanserleridir. Akcier kanseri s覺k g繹r羹len kanser t羹r羹, ama akcier kanseri erken d繹nemde tan覺s覺 konulduunda bile, tedavisi dier kanserler kadar baar覺l覺 deil. Akcier kanserinde 繹nemli olan korunmad覺r. Korunman覺n yolu da sigara i癟memektir. Her sal覺kl覺 kii belirli bir yatan sonra, y覺lda en az bir kere ayr覺nt覺l覺 muayeneden ge癟meli.
Bu tetkiklere hangi yalarda balamak gerekir?
Kanser her yata farkl覺 g繹r羹lmekle birlikte, genellikle 40l覺 yalardan sonra s覺kl覺覺 artan bir hastal覺k. ocukluk ya覺nda ya da gen癟lerde de g繹r羹l羹yor, ancak bu oran yetikinlerde g繹r羹lenlere g繹re daha az. Bu nedenle 40l覺 yalardan sonra 繹zellikle kansere y繹nelik tarama testlerinin yap覺lmas覺n覺 繹neriyoruz. Ama ailesinde s覺k kanser g繹r羹lenlerde 繹zellikle meme ve barsak kanserinde bu daha erken d繹nemlere de al覺nabilir.
Yap覺lan incelemelerden biraz s繹z edebilir misiniz?
Sal覺kl覺 kad覺nlar, serviks (rahim az覺) kanserinin erken tan覺s覺 a癟覺s覺ndan 20li yalardan itibaren her y覺l jinekolojik muayene ve pap smear testi yapt覺rmal覺lar. Kal覺n barsak kanserinin erken tan覺s覺 i癟in de 40 ya覺ndan itibaren y覺lda bir kez d覺k覺da kan olup olmad覺覺na bak覺lmal覺. Kolonoskopi tarama y繹ntemiyle de kanser ya da kansere yol a癟abilen polipler belirlenebilir.
Prostat ve deri kanserinde erken tan覺 ne kadar 繹nemli?
Prostat kanserinin erken tan覺s覺 i癟in 45-50 ya覺ndan itibaren erkeklerin y覺lda bir kez makattan muayene olmalar覺n覺 ve prostatlar覺n覺 muayene ettirmelerini 繹neriyoruz. Ayr覺ca PSA testi de yapt覺r覺lmal覺. Deri kanserleri i癟inse, derideki doku bozukluunun izlenmesi ve 羹pheli g繹r羹len deri lezyonlar覺n覺n 癟覺kart覺lmas覺 ve yine 羹pheli g繹r羹lenlerinin takip edilmesi erken tan覺 a癟覺s覺ndan 癟ok 繹nemli.
Her kanser t羹r羹n羹n tedavisinde kemoterapi gerekmeyebilir
Prof. Dr. Necdet skent
Kemoterapi nedir?
Kemoterapi, kimyasal ila癟larla kanserin tedavisidir. Kanser denilince akla kemoterapi gelir, ancak her kanser t羹r羹n羹n tedavisinde kemoterapi gerekmeyebilir. Kemoterapi t羹m v羹cuda y繹nelik olarak yap覺lan bir tedavidir. Hastal覺k v羹cuda yay覺lm覺sa esas tedavi olarak kemoterapi uygulan覺r. Gerekiyorsa cerrahi ve radyoterapi de tedaviye eklenebilir. Erken d繹nemde ise bir癟ok kanser t羹r羹nde, cerrahi ve radyoterapiye ek olarak kemoterapi eklenilebilir.
Kemoterapide kullanaca覺n覺z ila癟lar覺 neye g繹re belirliyorsunuz?
襤la癟lar覺 hastal覺klara g繹re se癟iyoruz. Yani her hastada ayn覺 ila癟lar kullan覺lm覺yor. Ama ayn覺 ila癟, deiik tipteki kanserlerde kullan覺labiliyor. rnein bir ila癟 hem akcier kanserinde hem de meme kanserinde kullan覺labilir. Ayr覺ca, hedefe y繹nelik ila癟lar da var. Bunlar kanserin b羹y羹mesini ve yay覺lmas覺n覺 engelleyen ila癟lar. Bir de bu tedaviler s覺ras覺nda kulland覺覺m覺z destek ila癟lar覺m覺z var. rnein kemoterapinin neden olduu bulant覺 ve kusmay覺 繹nlemek veya kemoterapinin kemik iliindeki h羹crelerin 羹zerinde oluturaca覺 bask覺lay覺c覺 etkisini 繹nlemek i癟in kulland覺覺m覺z ila癟lar gibi.
Kemoterapinin yan etkileri h璽l璽 ayn覺 m覺?
Evet. Maalesef kemoterapi ila癟lar覺n覺n yan etkileri olabiliyor. Kanser h羹crelerini 繹ld羹ren ila癟lar ayn覺 zamanda normal h羹creleri de etkileyebiliyor. Ama destek tedavilerle yan etkiler azalt覺ld覺, kemoterapi daha tolere edilebilir bir tedavi haline geldi. rnein bulant覺 ve kusma art覺k bug羹n 繹nemli bir sorun olmaktan 癟覺kt覺. Son olarak gelitirilen hedefe y繹nelik ila癟lar覺n yan etkileri, kanser h羹crelerini 繹ld羹ren ila癟lar gibi deil ama onlar覺n da kendilerine 繹zel yan etkileri var.
Kemoterapiye iyi yan覺t veren kanser t羹rleri hangileri?
Yay覺lm覺 kanserlerin baz覺lar覺nda kemoterapiyle tedavi salayabiliyoruz. Bunlar覺n ba覺nda kan kanserleri, 癟ocukluk 癟a覺 kanserleri, testis kanserleri geliyor. Bunlar, kanser yay覺lm覺 halde olsa dahi kemoterapiyle tamamen iyiletirme olas覺l覺覺 癟ok y羹ksek olan hastal覺klar. Meme kanseri, barsak kanseri, yumurtal覺k kanseri gibi ileri derecede olan kanserlerde de hastay覺 tamamen hastal覺ktan kurtaramasak bile, hastal覺覺yla birlikte yaatabilmek, hastan覺n hayat覺n覺 uzatabilmek ve yaam kalitesini art覺rmak ama癟l覺 kemoterapiler var. Kemoterapi, yay覺lm覺 durumda olan baz覺 kanser t羹rlerinde ise 癟ok az etkili oluyor. Deri kanserleri, b繹brek ve karacier kanserleri bu gruba giriyor. Ancak bu hastal覺klarda bile hedefe y繹nelik ila癟larla hastay覺 uzun s羹re yaatmak, hastal覺覺n覺 kontrol alt覺nda tutabilmek m羹mk羹n. Kemoterapiyi, meme, barsak, akcier kanseri gibi baz覺 kanser t羹rlerinin cerrahi tedavilere ek tedavi olarak erken d繹nemlerinde de kullanabiliyoruz. Bu tip tedaviyi erken d繹nemde ama tekrarlama yay覺lma riski y羹ksek olan kiilerde yap覺yoruz.
Kemoterapi ve radyoterapinin fark覺 nedir?
Kemoterapi ila癟 tedavisi, radyoterapi ise radyasyonla yap覺lan 覺覺n tedavisidir. Radyoterapi lokal bir tedavidir. Baz覺 kanserler sadece radyoterapiyle de tedavi edilebiliyor. Baz覺lar覺nda ise cerrahiden sonra lokal kontrol羹 salamak, tekrar覺 繹nlemek amac覺yla radyoterapi yap覺labiliyor. Bazen kemoterapi ve radyoterapinin birlikte kullan覺ld覺覺 durumlarda var.
Radyoterapinin yan etkileri ne?
Bu yan etkiler, yap覺ld覺覺 yere g繹re deiir. rnein tedavi sindirim sistemi yolu 羹zerinden ge癟en bir yere yap覺l覺yorsa beslenmeyi etkileyebilir, ishal yapabilir. Ayr覺ca radyasyona bal覺 olarak halsizlie neden olabilir. Tabii bunlar ge癟ici etkiler. Bu tedavinin uzman radyasyon onkologlar覺 taraf覺ndan yap覺lmas覺 gerekiyor. Ayr覺ca salam dokular覺n m羹mk羹n olduunca korunmas覺 tedavinin 繹nemli unsurlar覺ndan.
www.anadolusaglik.org
